Vaste passiva

Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de volgende posten:

Algemene reserve

Grondslag:
In artikel 43 BBV wordt aangegeven dat reserves onderscheiden moeten worden in de algemene reserve en bestemmingsreserves. Heemstede voegt geen rente  toe aan reserves. Vanuit de commissie BBV wordt nadrukkelijk het volgende geadviseerd: "alhoewel in het BBV de mogelijkheid vooralsnog blijft bestaan om een rentevergoeding (of een vergoeding voor de inflatie) over het eigen vermogen en de voorzieningen te berekenen en deze door te belasten aan de taakvelden, adviseert de Commissie BBV vanwege het verlangde inzicht, de eenvoud en transparantie deze systematiek niet toe te passen".
Tevens geeft de nota reserves en voorzieningen van Heemstede regels rond reserves voor toevoegingen en onttrekkingen. Tot mutaties in de reserves kan uitsluitend de raad besluiten. Mutaties dienen altijd via de exploitatie te verlopen en niet rechtstreeks op de balans.Een reserve kan niet negatief zijn.
De algemene reserve is in principe vrij inzetbaar. Naast het wettelijk verplicht verrekenen van het jaarresultaat met de algemene reserve vormt deze reserve een buffer voor financiële tegenvallers en onvoorziene risico’s. Voor zover de algemene reserve groter is dan nodig voor de normale functie van opvang van fluctuaties en risico’s / tegenvallers, kan deze worden ingezet voor de dekking van incidentele investeringen of incidentele lasten. Risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd worden gedekt door de algemene reserve. Er bestaat een directe relatie tussen de risico’s die de gemeente loopt en het minimaal noodzakelijk aan te houden buffervermogen.
Hierna volgt eerst een totaaloverzicht van de algemene reserve in een tabel. Daarna volgt een tabel met de mutaties.

Bestemmingsreserves

Grondslag:
In artikel 43 BBV wordt aangegeven dat reserves onderscheiden moeten worden in de algemene reserve en bestemmingsreserves. Bestemmingsreserves zijn reserves waaraan de gemeenteraad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Deze reserves mogen alleen besteed worden aan de doelen die daaraan door de gemeenteraad zijn toegekend. De gemeenteraad kan de bestemming van de reserve nadien ook weer aanpassen. Iedere toevoeging of onttrekking aan een reserve moet plaatsvinden bij expliciet raadsbesluit, of bij het vaststellen van de begroting of bij de bestemming van het rekeningresultaat. Reserves kunnen niet negatief zijn.

Toelichting per bestemmingsreserve

Centralisatie huisvesting

De gemeenteraad heeft op 28 juni 2001 besloten om een bestemmingsreserve gemeentelijke huisvesting ter dekking van de afschrijvingslasten in te stellen. Deze reserve was gevormd om projecten te realiseren, die voortvloeien uit het Plan Watertoren. Dit plan omvatte de nieuwbouw van een brandweerkazerne, de verbouwing van de gemeentewerf, het bouwplan watertoren en de uitbreiding van het raadhuis.
Aan deze reserve worden de kapitaallasten voor de verbouwing van het raadhuis onttrokken (€ 129.925). Deze reserve centralisatie huisvesting is in 2044 uitgeput en daarna komen afschrijvingslasten van € 129.925 in de periode 2044 tot en met 2047 ten laste van de exploitatie.

Reserve huisvesting buitendiensten aan de Cruquiusweg

De reserve is bedoeld voor de dekking van de afschrijvingslasten van de gemeentewerf. De reserve huisvesting buitendiensten aan de Cruquiusweg wordt gedurende de afschrijvingstermijn van veertig jaar in gelijke termijnen verminderd. In 2025 is voor de dekking van de afschrijvingslast een bedrag van € 51.500 onttrokken. Het saldo van deze reserve bedraagt op 31 december 2025 € 977.623.

Reserve aanpassen oevers en aanleg brug Plan Watertoren

Deze reserve is bedoeld voor de dekking van de afschrijvingslasten van oevervoorzieningen en brug als onderdeel van plan Watertoren. Het is niet meer toegestaan om de reserve ineens in mindering te brengen op de investering, maar de bestemmingsreserve dient gedurende dezelfde periode vrij te vallen als de investering. Deze reserve wordt gedurende de afschrijvingstermijn van 30 jaar in gelijke termijnen verminderd. De onttrekking in 2025 bedraagt € 41.217. Het saldo van deze reserve op 31 december 2025 bedraagt € 254.945.

Multifunctionele accommodatie Julianaplein 1

Het saldo van deze reserve bedraagt op 31 december 2025 € 646.000. Er is € 38.000 onttrokken aan de reserve ter dekking van een deel van de kapitaallasten van de multifunctionele accommodatie aan het Julianaplein 1.

Reserve kapitaallasten haven

In 2018 is een bedrag van € 2.000.000 gestort in de bestemmingsreserve haven, waaruit de afschrijvingslasten gedurende dertig jaar van het Plan Haven worden gedekt. Dit bedrag is onttrokken aan de algemene reserve in 2018. De afschrijving start vanaf 2022 en bedraagt jaarlijks € 50.000. De stand van de bestemmingsreserve Haven bedraagt daarmee per 31 december 2025 nog € 1.800.000.

Samen naar 30

In oktober 2021 is het wegcategoriseringsplan Heemstede 2021 door de raad vastgesteld (A-stuk). Met de wegcategorisering stelt de gemeente voor de wegen in haar gemeente vast wat de gewenste functie is. De categorisering dient als kader om te besluiten welke inrichting bepaalde wegen krijgen. De indeling van de weg wordt na vaststelling door de gemeenteraad in overeenstemming gebracht met de gewenste functie van die weg. Het plan was verdeeld in twee tranches van vijf jaar. Voor dekking van de afschrijvingslasten van de 1e tranche was in deze bestemmingsreserve ter dekking van kapitaallasten € 13,1 miljoen beschikbaar gesteld. De reserve was gevormd ten laste van de algemene reserve.
Het is niet toegestaan de reserve direct in mindering op de investeringen in Samen naar 30 km/h te brengen. Daarom worden de afschrijvingslasten van de investeringen overeenkomstig het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten gedurende de afschrijvingsduur gedekt door een onttrekking aan deze bestemmingsreserve ter dekking van de afschrijvingslasten. De looptijd van en de jaarlijkse onttrekking aan deze bestemmingsreserve komt overeen met de looptijd en afschrijving van de investeringen.
Op 2 oktober 2025 heeft de raad ingestemd met het definitieve uitvoeringsplan Samen naar 30. Door dit besluit zijn een aantal geraamde kredieten deels vrijgevallen waardoor € 5.670.000 niet meer benodigd was en aan deze reserve is onttrokken. De reserve bedraagt per 31 december 2025 nog € 7.430.000. Dit komt overeen met het bedrag aan investeringen dat voor "Samen naar 30 km/h" is opgenomen.

Reserve dividendverlies wijziging kapitaalstructuur Meerlanden

Heemstede neemt voor het ophalen van huisvuil deel in Meerlanden Holding NV. In 2021 is de kapitaalstructuur van Meerlanden Holding NV gewijzigd (A-stuk). Daarbij is het aantal aandelen dat een deelnemende gemeente kan houden, gelijkgesteld aan het aantal aansluitingen (van toepassing bij de stemverhouding en het dividend uit overige werkzaamheden zoals het bedrijfsafval) en is een koppeling gelegd met ingebrachte omzet bij het dividend dat ontstaat uit de werkzaamheden van inzameling van huishoudelijke afvalstoffen en reiniging. Heemstede had meer aandelen dan aansluitingen. Besloten is om het teveel aan aandelen om te zetten in één transitieaandeel van Meerlanden, gebaseerd op de intrinsieke waarde van Meerlanden. Heemstede ontvangt een cumulatief preferent dividend van 5 procent op dit transitieaandeel, dat een vaste waarde heeft. Het transitieaandeel is gewaardeerd tegen de intrinsieke waarde van Meerlanden en daarmee beduidend hoger dan de historische aanschafwaarde. Besloten is van deze koerswinst € 826.600 te storten in deze bestemmingsreserve, met als doel de eerste tien jaren het dividendverlies op te vangen, dat ontstaat doordat Heemstede minder aandelen heeft. In 2025 heeft de onttrekking plaatsgevonden voor € 61.700. De bestemmingsreserve bedraagt op 31 december 2025
€ 607.400.

Noodwoningen vluchtelingen

Er is een bestemmingsreserve gevormd ter dekking van de kapitaallasten voor het realiseren van 'noodwoningen' voor de opvang van aandachtsgroepen. In 2025 is een bedrag van € 76.176 overeenkomstig het doel van de reserve. De stand per 31 december 2025 bedraagt € 651.788.

Reserve zonneparking sportpark Groenendaal

De raad heeft het krediet voor de zonneparking sportpark Groenendaal vrijgegeven. Het krediet wordt onttrokken aan de reserve Energietransitie. Dit bedrag wordt vervolgens gestort in een nieuwe bestemmingsreserve Zonneparking sportpark Groenendaal, ter dekking van de kapitaallasten over een periode van 25 jaar. De reserve bedraagt op 31 december 2025 € 1.100.000.

Reserve 1%-regeling kunst

Deze reserve kan worden gebruikt wanneer er noodzakelijk onderhoud aan de kunstwerken gepleegd moet worden waarvoor geen middelen beschikbaar zijn. In 2025 zijn er geen restauratiewerkzaamheden uitgevoerd. Het saldo bedraagt op 31 december 2025 € 23.571.

Reserve (sociale) volkshuisvesting

Bij de vaststelling van de herziening beleidsstrategie Heemstede 2015 op 20 juli 2000 is besloten om vanuit de vroegere reserve bijzondere objecten een bedrag van € 454.000 af te zonderen voor projecten in de sociale woningbouw. Er zijn geen mutaties in 2025 geweest. Het saldo van deze reserve bedraagt op 31 december 2025 € 152.063.

PW - Inkomensdeel, IOAW,IOAZ en BBZ starters

Deze bestemmingsreserve is bedoeld om de schommelingen op te kunnen vangen tussen het rijksbudget en de uitkeringslasten voor inkomensvoorzieningen PW, IOAW, IOAZ en Bbz. In 2025 hebben geen mutaties plaats gevonden. Wanneer er tekorten zijn in deze regeling is besloten in de nota reserves en voorzieningen dat een onttrekking aan de algemene reserve plaats vindt. Dit is in 2025 niet nodig gebleken.

Egalisatiereserve begraafplaats

Deze reserve is bij de vaststelling van de jaarrekening 2007 gevormd en ingesteld om de schommelingen in de kosten en opbrengsten bij de uitvaartverzorging op te vangen. De jaarlijkse groei of vermindering van de egalisatiereserve is afhankelijk van een voor- of nadelig exploitatieresultaat op het onderdeel uitvaartverzorging (begraafplaats). Hiermee wordt beoogd dat de tarieven niet elk jaar wijzigen als gevolg van het exploitatieresultaat. In 2025 sloot de uitvaartverzorging met een negatief hierdoor is het egalisatiereserve ingezet en daarmee volledig uitgeput. De egalisatiereserve komt daarmee per 31 december 2025 op een saldo van € 0.

Reserve implementatie Omgevingswet

In 2017 is een reserve gevormd voor de implementatiekosten van de Omgevingswet. Deze reserve is bedoeld om de kosten op te vangen die samenhangen met de voorbereiding en implementatie van de wet, zoals aanpassingen in processen, systemen en organisatie. In 2025 is er € 115.000 gestort in de reserve en € 118.140 onttrokken. Per 31 december 2025 bedraagt de reserve € 415.980.

Reserve sociaal domein

Bij de behandeling van de voorjaarsnota 2025 is het amendement om de reserve sociaal domein te beëindigen aangenomen. Hierdoor is het resterend saldo van € 1.086.520 onttrokken aan de reserve sociaal domein en teruggestort in de algemene reserve. Het saldo van de reserve sociaal domein per 31 december 2025 bedraagt dan ook €0.

Reserve IHP (Integraal Huisvestingsplan)

In de herfstvakantie van 2025 is de Nicolaas Beetsschool verhuisd naar het nieuw opgeleverde schoolgebouw. In de nota reserves en voorzieningen is bepaald dat verhuiskosten voor rekening van de gemeente zijn en worden onttrokken aan de reserve IHP. De verhuiskosten waren € 40.000. Hiermee komt het saldo per 31 december 2025 uit op € 3.852.101.

Duurzaam Heemstede

De reserve is in de Voorjaarsnota 2021 ingesteld omdat middelen voor duurzaamheid, zoals gelabelde middelen in de algemene uitkering en budget voor het uitvoeringsprogramma Duurzaam Heemstede, meerdere boekjaren beslaan. Door deze reserve hoeven resterende bedragen niet telkens via de resultaatbestemming bij de jaarrekening naar het volgende jaar te worden overgeheveld. De reserve wordt ook gebruikt voor toekomstige duurzaamheidsmiddelen.
Op 25 april 2024 is een subsidie toegekend aan coöperatie HeemSteedsDuurzamer. Deze coöperatie bestond uit circa 30 vrijwillige energiecoaches die werkzaamheden voor de gemeente Heemstede uitvoerden op het gebied van duurzaamheid. De coöperatie is per 1 juli 2025 ontbonden. De energiecoaches blijven de gemeente ondersteunen, maar niet langer als coöperatie, maar als reguliere vrijwilligers.Niet bestede subsidiegelden zijn in 2025 terugbetaald. Hierdoor is een bedrag van € 63.285 aan de reserve toegevoegd, waardoor het saldo per 31 december 2025 € 311.513 bedraagt.

Reserve opvang aandachtsgroepen

De reserve opvang aandachtsgroepen bedraagt per 31 december 2025 € 3.890.748. De mutaties in de reserve bestaan uit de onderstaande stortingen en onttrekkingen;

Stortingen (totaal € 1.263.909)

• Het overschot van de normbedragen in 2025 bedroeg € 1.122.909 en is toegevoegd aan de reserve opvang aandachtsgroepen.
• Bij de jaarrekening 2024 is besloten om de extra middelen vanuit de decembercirculaire voor de spreidingswet en voor de meerkosten Oekraïne te storten in de reserve opvang aandachtsgroepen. Per saldo een storting van € 64.000.
• Bij de septembercirculaire 2025 is er € 37.000 aan incidentele middelen ontvangen voor de uitvoeringen van de spreidingswet. Zoals besloten in de najaarsnota 2025 is ook dit bedrag in  de reserve opvang aandachtsgroepen gestort.
• De storting van de ontvangst van de specifieke uitkering voor het beschikbaar hebben van bijzondere opvangplekken. Een storting van € 40.000.

Onttrekkingen ( totaal € 50.000)

• Voor de pilot statushouders aan het werk is een bedrag van € 50.000 in 2025 onttrokken aan de reserve opvang aandachtsgroepen.

Energietransitie

In november 2022 heeft de gemeenteraad besloten om € 4.400.000 over te hevelen vanuit de algemene reserve naar een nieuwe bestemmingsreserve Energietransitie. Deze reserve wordt ingezet voor het programmakader ‘Energiepact Heemstede’, dat bestaat uit drie onderdelen:

• Hernieuwbare energie (infrastructuur)
• Impulsmaatregelen energietransitie
• Klimaatchallenge Heemstede

In 2025 is in totaal € 1.600.000 onttrokken uit de bestemmingsreserve Energietransitie.

• € 1.100.000 – Dekking van de kapitaallasten voor het krediet Zonneparking Sportpark Groenendaal
• € 335.000 – Dekking van de kapitaallasten voor het krediet verduurzaming Oude Slot
• € 165.000 -  Vanuit het Energiepact Heemstede is dekking beschikbaar gesteld voor het onderwijs om de verduurzaming van schoolgebouwen te versnellen.

Verduurzaming Oude Slot

De raad heeft ingestemd met het inzetten van middelen uit de bestemmingsreserve Energietransitie voor de verduurzaming van het Oude Slot. In plaats van hiervoor een aparte bestemmingsreserve voor kapitaallasten in te stellen, is besloten het betreffende bedrag terug te storten in de algemene reserve. De investering wordt vervolgens over een periode van 25 jaar afgeschreven.
Per 31 december 2025 bedraagt het saldo van de bestemmingsreserve Energietransitie € 2.682.603.

Reserve meerjarig vervangingsplan

Implementatieprojecten ICT mogen op basis van het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten niet worden geactiveerd maar worden direct ten laste van de exploitatie gebracht. Projecten die in een later jaar dan geraamd plaats vinden worden via deze bestemmingsreserve overgeheveld wanneer er nog geen verplichtingen aangegaan zijn.
De reserve bedraagt € 337.500 per 31 december 2025. Dit betreft een implementatietraject binnen het sociaal domein.