Conform het BBV is elke gemeente verplicht in deze paragraaf de volgende kengetallen op te nemen: netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit.
Deze kengetallen geven de raad inzicht in de financiële positie van de gemeente. De kengetallen worden gezamenlijk opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Deze paragraaf geeft weer hoe solide de begroting is en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen.
Overzicht financiële kengetallen
Toelichting op de financiële kengetallen
Netto schuldquote
De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen.
De netto schuldquote van de gemeente neemt ten opzichte van de jaarrekening 2024 licht toe en wijkt sterk af van de begroting 2025. Dit komt omdat investeringen achterblijven bij de begroting waardoor er minder middelen dan geraamd aangetrokken worden. De schuldquote blijft ruim onder de signaleringsgrens van 90% dat gekenmerkt wordt als "minst risicovol".
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
De gemeente leent geld voor de financiering van de eigen activiteiten. Om een goed beeld te krijgen van de omvang daarvan wordt de totale financiering gecorrigeerd voor de leningen die de gemeente aan derden verstrekt (bijvoorbeeld aan verbonden partijen of sportverenigingen).
Uit de tabel blijkt dat de gemeente voornamelijk geld leent voor de eigen investeringen. Ook hier geldt dat de gemeente binnen de signaleringsgrens van 90% blijft en daarmee valt in de categorie "minst risicovol".
De solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen. De solvabiliteit geeft aan in welke mate de gemeente zijn langlopende schulden kan terugbetalen.
Bij dit kengetal geldt hoe hoger het eigen vermogen is hoe meer solvabel de gemeente is. Solvabiliteit wordt in het bedrijfsleven gebruikt om de kredietwaardigheid te bepalen. De bank neemt onder meer op basis daarvan een besluit over de verstrekking van een lening. Binnen de gemeente heeft dit kengetal een beperkte betekenis omdat de gemeente niet kan worden geliquideerd en omdat de kredietwaardigheid niet wordt bepaald door de solvabiliteit alleen. Bij de gemeente gaat het veel meer om een structureel sluitende begroting en een onderbouwd weerstandsvermogen waarbij ook de mogelijkheid tot belastingverhoging (de onbenutte belastingcapaciteit) een belangrijke rol speelt.
De signaleringswaarde van meer dan 50% betekent "minst risicovol".
Kengetal grondexploitatie
De gemeente Heemstede had in 2025 geen actieve grondexploitatie zodat het kengetal nihil is.
Structurele exploitatieruimte
Het kengetal “structurele exploitatieruimte” geeft inzicht in welke mate de structurele lasten van de gemeente gedekt zijn door structurele baten. Dit is een belangrijk criterium voor de financiële gezondheid van de gemeente en een belangrijk toetsingsinstrument voor de provincie. Immers de gemeente kan het niet lang volhouden een structureel kostenniveau (kapitaallasten, personeelslasten etc.) te dekken met incidentele (eenmalige) opbrengsten (verkoop van panden, grondexploitatie).
Een negatief percentage betekent dat de gemeente onvoldoende structurele baten heeft om structurele uitgaven mee te dekken. Dit betekent dat of het kostenniveau moet dalen of de beïnvloedbare inkomsten (OZB. leges) omhoog moeten of een combinatie daarvan tot een niveau dat de exploitatie structureel in evenwicht komt. In de rekening 2025 van Heemstede worden structurele lasten gedekt door structurele baten.
De structurele exploitatieruimte in de jaarrekening 2025 wordt sterk beïnvloed door de eenmalige extra onttrekking van € 5.670.000 aan de structurele reserve "samen naar 30 km/h" en de vorming van de structurele reserve "zonneparking sportpark Groendaal" door storting van € 1.100.000. Per saldo is dit een baat van € 4.570.000. Dit zijn bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten die door hun aard mee worden genomen in het structurele saldo.
Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden
De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. De COELO publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan de onroerende zaakbelasting, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ waarde in de gemeente.
De gemiddelde OZB last is afkomstig uit de Atlas van de lokale lasten 2025 van de Coelo (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden). Hierbij wordt voor Heemstede uitgegaan van een gemiddelde WOZ waarde van € 842.000 terwijl dat landelijk € 506.000 is.
Het percentage woonlasten wordt daarmee niet gecorrigeerd. Hierdoor lijkt het alsof Heemstede veel meer lasten dan gemiddeld oplegt en er ook geen onbenutte belastingcapaciteit meer is. Dat is echter niet juist. Gecorrigeerd naar een WOZ waarde van € 506.000 zouden de woonlasten in totaal uitkomen op € 1.160 euro. De onbenutte belastingcapaciteit bedraagt € 7,9 miljoen in de begroting 2025. De onbenutte belastingcapaciteit is het verschil tussen de belasting die de gemeente kan heffen op basis van het redelijk tarief dat in de meicirculaire van het gemeentefonds door het Rijk bekend wordt gemaakt en de werkelijke opbrengst.